Skip to main content
Byddwch yn Barod

Tywydd poeth a thonnau gwres

Thermometer depicting temperatures of 38℃ against a backdrop of bright skies.

Er bod llawer o bobl yn mwynhau tywydd cynhesach yr haf, gall unrhyw un fynd yn sâl os ydyn nhw’n mynd yn rhy boeth. Gall pobl fynd yn sâl trwy orboethi, dadhydradu, blinder gwres a strôc gwres. Gall tywydd poeth hefyd roi straen ar rwydweithiau dŵr ac ynni, trafnidiaeth ffyrdd a rheilffyrdd, a gwasanaethau iechyd a thân. Gall hyn arwain at doriadau pŵer, cyfyngu ar neu golli cyflenwadau dŵr, ac amharu ar drafnidiaeth. Er enghraifft, profodd y DU don wres eithafol fer ond digynsail ym mis Gorffennaf 2022, pan oedd y tymheredd mewn rhannau o Loegr yn uwch na 40°C am y tro cyntaf.

Pwy sydd fwyaf mewn perygl?

Gall tywydd poeth effeithio ar unrhyw un, ond mae rhai pobl yn wynebu risg uwch o gael eu heffeithio gan wres. Rhai o’r grwpiau a allai fod fwyaf mewn perygl yw:

  • Oedolion hŷn. 
  • Babanod a phlant ifanc.
  • Pobl feichiog.
  • Pobl â chyflyrau iechyd sylfaenol (yn enwedig problemau calon ac anadlu, dementia, diabetes, clefyd yr arennau, clefyd Parkinson, neu broblemau symudedd).
  • Pobl sy’n gorfforol egnïol ac yn treulio llawer o amser yn yr awyr agored (e.e. rhedwyr, beicwyr, swyddi llafur llaw).
  • Pobl sy’n profi digartrefedd.
  • Pobl sy’n byw ar eu pennau eu hunain ac efallai nad ydynt yn gallu gofalu amdanynt eu hunain.
  • Y rhai sy’n byw mewn fflatiau llawr uchaf, neu gartrefi gyda ffenestri cyfyngedig.

Camau i’w cymryd i baratoi ar gyfer tywydd poeth a thonnau gwres

  • Dylai’r rhai sy’n debygol o fod mewn mwy o berygl gymryd gofal ychwanegol i amddiffyn eu hunain cyn cyfnodau o dywydd poeth. Os ydych chi’n adnabod unrhyw un a allai fod mewn mwy o berygl, gallwch sicrhau eu bod yn ymwybodol o’r camau y mae angen iddynt eu cymryd i gadw eu hunain yn ddiogel, a chynnig cymorth ymarferol os yw’n briodol (e.e. eu helpu i stocio dŵr neu feddyginiaeth).
  • Darllenwch am symptomau blinder gwres a thrawiad gwres a deall y camau i’w cymryd os yw hynny yn effeithio arnoch chi neu rywun arall. Fel arfer nid oes angen help meddygol brys ar gyfer blinder gwres os gallwch oeri o fewn 30 munud. Os yw’n troi’n drawiad gwres, mae angen ei drin fel argyfwng.
  • Os ydych chi’n byw mewn cartref sy’n fwy tebygol o orboethi (e.e. fflat ar y llawr uchaf neu gartrefi gyda ffenestri nad ydynt yn agor llawer), cysylltwch â’ch cyngor lleol, eich asiantaeth osod neu Gyngor ar Bopeth i ddarganfod pa gymorth a chefnogaeth y gallant ei ddarparu.
  • Ystyriwch unrhyw addasiadau y gallech eu gwneud i’ch cartref i’w gadw’n oer, megis gosod caeadau allanol neu adlennau, bleindiau mewnol, neu dyfu planhigion y tu allan i gysgodi ffenestri sy’n wynebu’r de.
  • Os rhagwelir cyfnod o dywydd poeth, paratowch eich cerbyd ar gyfer tywydd poeth trwy wirio’ch teiars, lefelau hylif, batri ac aerdymheru, a phacio poteli dŵr yn eich car rhag ofn y byddwch yn torri i lawr neu’n wynebu cyfnodau hir yn sownd mewn traffig. Mae canllawiau ar gael gan y RAC.

Camau y gallwch eu cymryd yn ystod cyfnod o dywydd poeth neu pan ragwelir un

  • Gwiriwch y rhagolygon a’r rhybuddion tywydd, neu lawrlwythwch ap Rhagolygon Tywydd y Swyddfa Dywydd lle gallwch greu rhybuddion ar gyfer eich ardal. Talwch sylw arbennig i unrhyw Rybuddion Tywydd Garw Cenedlaethol neu Rybuddion Iechyd Gwres sy’n cwmpasu eich ardal, a gweithredu ar unrhyw gyngor a roddir. 
  • Gwiriwch fod eich gwres wedi’i ddiffodd a gwiriwch fod eich oergelloedd, rhewgelloedd a ffaniau yn gweithio’n iawn.
  • Sicrhewch fod teulu, ffrindiau a chymdogion a allai fod mewn mwy o berygl o fynd yn sâl yn ymwybodol o gamau i gadw eu hunain yn ddiogel, ac yn eu dilyn. Os ydych chi’n poeni am iechyd rhywun arall, cysylltwch â’ch fferyllydd lleol, eich meddyg teulu neu GIG 111, a fydd yn gallu cynnig cyngor a chefnogaeth.
  • Yfwch ddigon o hylifau. Os ydych chi’n mynd allan, cymerwch botel y gellir ei hail-lenwi wedi’i llenwi â dŵr. 
  • Cadwch allan o’r haul gymaint â phosibl rhwng 11am a 3pm pan fydd lefelau UV ar eu huchaf.
  • Gwisgwch ddillad ysgafn rhydd lliw golau, ac os ewch allan, ceisiwch gysgod, rhowch hufen haul, a gorchuddiwch eich hun â dillad priodol (e.e. sbectol haul a het lydan).
  • Rhowch eli haul yn drylwyr a’i ail roi yn aml, yn enwedig ar ôl gweithgareddau sy’n ei dynnu, fel nofio neu sychu â thowel. Mae gwefan y GIG yn cynnwys cyngor ar eli haul a diogelwch haul.
  • Trefnwch weithgareddau corfforol (e.e., ymarfer corff, mynd â’r ci am dro) ar gyfer adegau o’r dydd pan mae’n oerach, fel y bore neu’r nos.
  • Cadwch eich cartref yn oer trwy gysgodi a chau ffenestri a llenni, yn enwedig mewn ystafelloedd sy’n wynebu’r haul, ac agor ffenestri pan fydd yr aer yn teimlo’n oerach (e.e., yn y nos).
  • Yn ystod tywydd poeth, gall fod yn oerach y tu allan (yn y cysgod) neu mewn adeilad cyhoeddus (fel mannau addoli, llyfrgelloedd lleol, neu archfarchnadoedd): Gall ymweld â’r lleoedd hyn fod yn ffordd arall o oeri os ydych chi’n gallu teithio yno’n ddiogel heb roi eich hun mewn perygl oherwydd y gwres.
  • Gall mannau bach, caeedig fel ceir llonydd fynd yn beryglus o boeth yn gyflym iawn. Gwnewch yn siŵr nad yw babanod, plant, oedolion hŷn nac anifeiliaid anwes yn cael eu gadael ar eu pennau eu hunain mewn ceir llonydd neu fannau caeedig eraill. Cymerwch ddŵr ychwanegol ar gyfer teithiau ar drafnidiaeth gyhoeddus neu mewn car. Mae gwefan y GIG yn cynnwys gwybodaeth am gadw’ch babi yn ddiogel yn yr haul.
  • Caniatewch amser ychwanegol ar gyfer teithiau: gall arwynebau ffyrdd gael eu difrodi gan wres, a gall tywydd poeth olygu bod cyfyngiadau cyflymder yn cael eu cyflwyno ar linellau rheilffordd (gan arwain at oedi a / neu ganslo). Gwiriwch gyngor a gyhoeddwyd gan weithredwyr trafnidiaeth ymlaen llaw, a dilynwch rybuddion ‘Peidiwch â Theithio’.
  • Os ydych chi’n mynd i nofio (naill ai mewn pwll cyhoeddus neu mewn dŵr agored), darllenwch gyngor ar nofio diogel yn yr haf gan y Gymdeithas Achub Bywyd Frenhinol.

Rhagor o wybodaeth ac adnoddau

Darllenwch wybodaeth am sut i gadw’n ddiogel a chadw’ch cartref yn oer yn ystod tywydd poeth.

Gwiriwch a allai eich cartref fod mewn perygl o orboethi a sut i leihau’r risg hon.

Mae’r Swyddfa Dywydd yn darparu canllawiau ar dywydd poeth a’i effeithiau, gan gynnwys sut i gadw’ch anifeiliaid anwes yn ddiogel, ac am gyngor tymhorol sy’n cael ei ddiweddaru’n rheolaidd ewch i WeatherReady. 

Darllenwch gyngor gan y GIG ynglŷn â sut i ymdopi â thon wres.

In this section