Toriadau neu darfu ar gyflenwad dŵr
Mae angen dŵr arnom am sawl rheswm: yfed, golchi dwylo, paratoi bwyd (gan gynnwys paratoi fformiwla babanod), cael bath a chawod, gofalu am anifeiliaid anwes, golchi llestri a dillad, a fflysio’r toiled. Mae tarfu ar gyflenwad dŵr (neu ‘doriadau’) yn digwydd am sawl rheswm, yn amrywio o waith cynnal a chadw wedi’i drefnu i gyflenwad dŵr yn byrstio. Mae’r digwyddiadau hyn fel arfer drosodd yn gyflym heb fawr o effaith, fodd bynnag, mae toriadau hirach i gyflenwad dŵr yn digwydd weithiau a gallant fod yn darfol ac yn ofidus. Eich cwmni dŵr yw’r ffynhonnell wybodaeth orau os bydd hyn yn digwydd.
Pwy sydd fwyaf mewn perygl?
Gallwn ni i gyd fynd yn sâl o ganlyniad i ddiffyg dŵr yfed a dadhydradu, fodd bynnag, efallai y bydd rhai pobl yn cael eu heffeithio’n waeth gan doriad i’w cyflenwad dŵr. Rhai o’r grwpiau a allai fod fwyaf mewn perygl yw:
- Pobl sy’n defnyddio mwy o ddŵr oherwydd cyflwr meddygol.
- Babanod a phlant ifanc.
- Oedolion hŷn.
- Pobl â chyflyrau iechyd hirdymor.
Camau i’w cymryd i baratoi ar gyfer toriadau dŵr
- Os ydych chi’n gymwys, cofrestrwch gyda Chofrestr Gwasanaeth Blaenoriaeth eich cyflenwr dŵr i roi gwybod iddynt fod angen cymorth ychwanegol arnoch, gan gynnwys pan fydd toriad i’ch cyflenwad. Gofynnwch i unrhyw un rydych chi’n gofalu amdanynt os ydynt wedi’u cofrestru.
- Os ydych chi neu rywun ar eich aelwyd yn dibynnu ar ddyfais feddygol sydd angen dŵr i weithredu, siaradwch â’ch tîm gofal i wneud cynllun ar gyfer beth i’w wneud os bydd toriad dŵr.
- Cadwch ychydig o ddŵr potel gartref i ddiwallu eich anghenion hanfodol yn ystod argyfwng. Argymhellir 3 litr o ddŵr yfed fesul person y dydd am 3 diwrnod. Efallai y bydd angen dŵr ychwanegol i wneud fformiwla babanod, ar gyfer dyfeisiau meddygol ac ar gyfer anifeiliaid anwes.
- Dŵr potel yw’r ffordd fwyaf diogel o baratoi ar gyfer toriadau dŵr. Fodd bynnag, os nad oes gennych le i storio unrhyw ddŵr potel, gall berwi neu ychwanegu tabledi puro dŵr at ffynonellau dŵr amgen helpu i’w gwneud yn fwy diogel i’w yfed mewn argyfwng. Mae tabledi puro dŵr ar gael yn eang ar-lein, yn ogystal ag o fferyllfeydd a manwerthwyr awyr agored / gwersylla. Dilynwch y cyfarwyddiadau ar label y cynnyrch bob amser gan fod gwahanol gryfderau i’r tabledi. Bydd angen hidlo’r rhan fwyaf o ffynonellau dŵr amgen cyn defnyddio’r tabledi.
- Os oes gennych ardal allanol, ystyriwch gael casgen dŵr/glaw i gasglu dŵr. Peidiwch ag yfed y dŵr hwn gan y gallai gynnwys bacteria neu glefydau. Gellir defnyddio’r dŵr hwn ar gyfer fflysio toiledau neu ddyfrio planhigion.
Camau i’w cymryd yn ystod toriad dŵr
- Edrychwch ar wefan eich darparwr dŵr ynglŷn â gwasanaeth yn eich ardal, ac i weld a allwch chi ddefnyddio ffynonellau dŵr amgen. Os ydych ar y Gofrestr Gwasanaethau Blaenoriaeth, bydd eich cwmni dŵr yn trefnu cyflenwadau amgen i chi. Os ydych chi’n credu eich bod wedi cofrestru ond nad ydych wedi derbyn cymorth, cysylltwch â’ch cwmni dŵr cyn gynted â phosibl.
- Pan nad oes prif gyflenwad dŵr, defnyddiwch gyflenwadau dŵr amgen fel dŵr potel yn unig ar gyfer yfed, golchi eich dwylo a pharatoi bwyd. Mae yna hylifau eraill sy’n ddiogel i’w yfed gan gynnwys diodydd meddal a diodydd swigod y gellir eu storio mewn cwpwrdd. Fodd bynnag, peidiwch ag yfed llaeth neu sudd ffrwythau ffres sy’n arogli fel pe bai wedi mynd yn hen.
- Os oes angen i chi ddefnyddio fformiwla babanod, fformiwla parod neu barod i’w fwydo yw’r opsiwn mwyaf diogel, oherwydd efallai na fyddwch yn gallu berwi dŵr neu sterileiddio poteli yn ystod argyfwng. Nid yw fformiwla powdr yn ddi-haint a dylid ei baratoi gan ddefnyddio dŵr wedi’i ferwi’n ffres yn unig. Nid yw dŵr potel fel arfer yn cael ei argymell ar gyfer gwneud bwyd llaeth fformiwla. Mae hyn oherwydd nad yw’n ddi-haint a gall gynnwys gormod o halen (sodiwm) neu sylffad. Ond mewn amgylchiadau prin, megis pan nad yw dŵr yfed ar gael neu wedi cael ei halogi, gallwch ddefnyddio dŵr potel llonydd i wneud bwyd fformiwla. Gwiriwch y label i sicrhau nad oes ganddo fwy na 200 mg y litr (mg/L) o sodiwm neu 250 mg/L o sylffad. Dylid ei ferwi (i sterileiddio) a’i adael i oeri am ddim mwy na 30 munud. Mae’r GIG yn darparu cyngor ar wneud fformiwla babanod.
- I olchi eich dwylo, llenwch bowlen lân fawr fel powlen golchi llestri gyda dŵr ac ychwanegwch ychydig o sebon neu ddiheintydd cartref. Bydd cadw’r defnydd o ddŵr i’r lleiafswm yn ymestyn ffynonellau dŵr amgen fel tanciau dŵr.
- Gwiriwch i weld a yw eraill, yn enwedig unrhyw aelodau o’ch cymuned a allai fod angen cymorth ychwanegol, hefyd heb ddŵr. Os ydynt, gallech gynnig cymorth fel casglu dŵr potel. Gallech hefyd awgrymu eu bod yn cofrestru gyda’r Gofrestr Gwasanaethau Blaenoriaeth.
Camau i’w cymryd ar ôl toriad dŵr
Ar ôl toriad dŵr mae’n gyffredin i liw fod yn y dŵr. Ceisiwch redeg y tap oer agosaf at eich tap cau (sydd fel arfer o dan sinc eich cegin) am ychydig i weld a yw’n clirio. Cysylltwch â’ch darparwr dŵr os ydych chi’n parhau i gael problemau gyda’ch cyflenwad dŵr.
Rhagor o wybodaeth ac adnoddau
Mae Ofwat yn darparu gwybodaeth am ba gyfathrebu y dylech ddisgwyl ei dderbyn gan eich cwmni dŵr os bydd tarfu ar y cyflenwad dŵr.
Mae CCW, llais defnyddwyr dŵr yng Nghymru a Lloegr, yn darparu atebion i gwestiynau cyffredin i gwsmeriaid cartref.
Mae gwefan Scottish Water yn caniatáu i gwsmeriaid weld statws y cyflenwad yn eu hardal ac i riportio unrhyw broblemau gyda chyflenwad dŵr.
Yng Ngogledd Iwerddon, mae NI Water yn darparu gwybodaeth am faterion cyflenwi a chyngor i gwsmeriaid.