Tanau yn y cartref

Mae’r rhan fwyaf o danau yn y cartref yn dechrau yn ddamweiniol. Damweiniau coginio yw prif achos tanau yn y cartref. Mae offer trydanol diffygiol yn achosi miloedd o danau yn y cartref bob blwyddyn. Mae ysmygu a chanhwyllau hefyd yn achosi tanau. Bydd cymryd peth amser i ddeall pam mae tanau yn dechrau yn y lle cyntaf a beth allwch chi ei wneud i’w hatal, yn helpu i’ch cadw chi, pobl eraill a’ch eiddo yn ddiogel.

Pwy sydd fwyaf mewn perygl?

Gall tanau yn y cartref effeithio ar unrhyw un, ond gall rhai pobl wynebu risg uwch o gael eu heffeithio gan dân. Rhai o’r grwpiau a allai fod fwyaf mewn perygl yw:

Oedolion hŷn.
Y rhai sy’n byw ar eu pennau eu hunain.
Pobl sy’n ysmygu ac yn yfed gartref.
Pobl ag anableddau, problemau symudedd corfforol neu gyflyrau iechyd meddwl.

Y camau gorau i’w cymryd i baratoi rhag tân yn y cartref

Cwblhewch eich gwiriad diogelwch tân yn y cartref ar-lein eich hun.
Gosodwch larymau mwg ar bob llawr yn eich cartref a’u profi o leiaf bob mis i sicrhau eu bod yn gweithio – rydych chi 11 gwaith yn fwy tebygol o farw mewn tân os nad oes gennych unrhyw larymau mwg sy’n gweithio yn eich cartref.
Os ydych yn yr Alban, newidiwyd y gyfraith ynghylch larymau gwres a mwg yn 2022 a dylech ymgyfarwyddo â’r safonau gofynnol.
Cynlluniwch ac ymarferwch lwybr dianc a gwnewch yn siŵr bod pawb yn gwybod beth i’w wneud mewn argyfwng a sut i ddianc.
Cadwch eitemau fflamadwy (fel dillad llac, llieiniau lestri a phapur cegin) yn ddigon pell oddi wrth y popty.
Os ydych chi’n flinedig iawn, wedi bod yn yfed alcohol neu’n cymryd meddyginiaeth a allai eich gwneud chi’n gysglyd, mae’n fwy diogel peidio â mentro coginio.
Diffoddwch sigaréts yn iawn a’u gwaredu’n ofalus – diffoddwch nhw, yn gyfan gwbl.
Peidiwch â gorlwytho socedi plygiau a chwilio am arwyddion o wifrau peryglus neu rhydd.
Wrth wefru nwyddau trydanol (gan gynnwys ffonau, gliniaduron, e-feiciau ac e-sgwteri) dilynwch gyfarwyddiadau’r gwneuthurwr, defnyddiwch wefrydd cydnaws a pheidiwch â’u gwefru ar hyd eich llwybr dianc.
Cadwch wresogyddion cludadwy yn glir o lenni a dodrefn a pheidiwch byth â’u defnyddio i sychu dillad.
Gwnewch yn siŵr bod canhwyllau wedi’u diogelu mewn cynhwysydd priodol ac i ffwrdd o ddeunyddiau a allai fynd ar dân – fel llenni.

Rydych chi’n fwy mewn perygl o dân pan fyddwch chi’n cysgu, felly mae’n syniad da gwirio’ch cartref cyn mynd i’r gwely. Dylech:

gau drysau tu mewn yn y nos i atal tân rhag lledaenu
diffodd a datgysylltu offer trydanol oni bai eu bod wedi’u cynllunio i’w gadael ymlaen – fel eich rhewgell
gwirio bod eich popty wedi’i ddiffodd
peidio â gadael y peiriant golchi neu’r sychwr dillad ymlaen
diffodd gwresogyddion a gosod gwarchodwyr tân
diffodd canhwyllau a sigaréts yn iawn
gwneud yn siŵr bod allanfeydd a llwybrau gadael yn cael eu cadw’n glir
cadw allweddi drws a ffenestri lle gall pawb ddod o hyd iddynt

Os oes gennych blant neu’n gofalu amdanynt:

Dysgwch blant sut i atal tân a beth i’w wneud os oes tân. Mae’n debyg y bydd angen i chi siarad am ddiogelwch tân gyda phlant fwy nag unwaith i wneud yn siŵr eu bod wedi cofio a deall yr hyn rydych chi wedi’i ddysgu iddynt.
Gwnewch yn siŵr bod plant yn gwybod sut mae eich larymau mwg yn swnio pan fyddant yn seinio – gallwch eu cynnwys yn eich profion misol.
Gallwch ymarfer y dechneg ‘Stopio, syrthio a rholio’ gyda phlant fel eu bod yn gwybod beth i’w wneud os bydd eu dillad yn mynd ar dân: Stopio – peidiwch â rhedeg o gwmpas, byddwch chi’n gwneud y fflamau’n waeth. Syrthio – gorweddwch ar y llawr. Rholio – rholiwch o gwmpas, mae’n ei gwneud hi’n anoddach i fflamau ledaenu.
Peidiwch â gadael plant yn y gegin ar eu pennau eu hunain wrth goginio a chadwch fatsis a handlenni sosbenni wedi’u troi i mewn a ddim o fewn cyrraedd.
Mae’r Llywodraeth wedi datblygu taflen i rieni a gofalwyr ar ddiogelwch tân sy’n cynnwys rhai awgrymiadau defnyddiol.
Mae gan wefan Staywise rai adnoddau a gemau i helpu i addysgu plant am ddiogelwch tân.

Camau i’w cymryd yn ystod tân yn y cartref

Peidiwch â mynd i’r afael â thanau eich hun. Gadewch hynny i’r gweithwyr proffesiynol. Ewch allan, arhoswch allan, ffoniwch 999.
Gweithredwch yn gyflym, a chael pawb allan cyn gynted â phosibl. Peidiwch â chymryd yn ganiataol bod pawb wedi clywed y larwm mwg, yn enwedig yn y nos. Efallai na fydd rhai plant yn cael eu deffro gan larymau mwg.
Peidiwch â gwastraffu amser yn ymchwilio i’r hyn sydd wedi digwydd neu achub pethau gwerthfawr.
Os oes mwg, arhoswch yn isel lle mae’r aer yn gliriach.
Cyn i chi agor drws, gwiriwch a yw’n gynnes. Os ydyw, peidiwch â’i agor – mae tân ar yr ochr arall.
Os gallwch, caewch ddrysau y tu ôl i chi wrth i chi adael. Gall hyd yn oed drws rheolaidd atal lledaeniad tân am ddigon hir i ganiatáu i’r diffoddwyr tân ei ddiffodd cyn iddo ddinistrio eich eiddo.
Os yw’ch cartref yn agos at eiddo eraill, dylech hefyd rybuddio’ch cymdogion.

Beth i’w wneud os yw eich llwybr dianc wedi’i rwystro

Os na allwch fynd allan, ewch â phawb i mewn i un ystafell, yn ddelfrydol gyda ffenestr a ffôn.
Rhowch ddillad gwely o gwmpas gwaelod y drws i rwystro’r mwg.
Ffoniwch 999 ac yna agorwch y ffenestr a gweiddi “HELP TÂN”.

Beth i’w wneud os bydd eich dillad yn mynd ar dân

Peidiwch â rhedeg o gwmpas, byddwch chi’n gwneud y fflamau’n waeth.
Gorweddwch i lawr a rholio o gwmpas. Mae’n ei gwneud hi’n anoddach i’r tân ledaenu.
Llethwch y fflamau â deunydd trwm, fel côt neu flanced.
Cofiwch, ‘Stopio, Syrthio a Rholio’.

Rhagor o wybodaeth ac adnoddau

Mae gwefan yr ymgyrch Fire Kills yn cynnwys cyngor ar ddiogelwch tân yn y cartref.

Mae’r Llywodraeth wedi cynhyrchu cyngor ar ddiogelwch tân ar gyfer gwahanol grwpiau o bobl y tu mewn a’r tu allan i’r cartref, a chyngor tymhorol.

Mae’r llywodraethau datganoledig yn darparu eu canllawiau eu hunain ar ddiogelwch tân yn y cartref. Gall pobl yn yr Alban ymweld â Gwasanaeth Tân ac Achub yr Alban. Gall pobl yng Ngogledd Iwerddon ymweld â Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Iwerddon. I’r rhai yng Nghymru, gallwch ddod o hyd i’ch gwasanaeth tân ac achub lleol a chael archwiliad diogelwch cartref am ddim.

Cookies on Byddwch yn Barod