Skip to main content
Byddwch yn Barod

Tywydd oer, eira a rhew

Er bod llawer o bobl yn mwynhau tymor y gaeaf, yn ystod cyfnodau o dywydd oer mae rhai pobl mewn mwy o berygl o gael salwch os ydynt yn mynd yn rhy oer, neu gallant anafu eu hunain yn ddifrifol os ydynt yn llithro ac yn cwympo.

Gall tywydd oer iawn hefyd achosi tarfu ar drafnidiaeth ffyrdd a rheilffyrdd. Mae damweiniau car hefyd yn dod yn fwy tebygol pan fydd arwynebau ffyrdd yn rhewllyd ac nad yw pobl wedi arfer gyrru yn yr amodau hyn.

Pwy sydd fwyaf mewn perygl?

Gall tywydd oer effeithio ar unrhyw un, ond gall rhai pobl wynebu risg uwch o gael eu heffeithio gan oerfel. Rhai o’r grwpiau a allai fod fwyaf mewn perygl yw:

  • Oedolion hŷn.
  • Pobl â chyflyrau iechyd hirdymor fel clefyd cardiofasgwlaidd neu anadlol, neu gyflwr iechyd meddwl.
  • Pobl feichiog.
  • Babanod a phlant ifanc.
  • Pobl ag anableddau dysgu.
  • Pobl mewn perygl o gwympo.
  • Pobl sy’n byw ar eu pennau eu hunain ac efallai nad ydynt yn gallu gofalu amdanynt eu hunain.
  • Pobl sy’n gaeth i’r tŷ neu sydd â symudedd isel.
  • Pobl sy’n profi digartrefedd, pobl sy’n cysgu ar y stryd neu mewn amgylchiadau amddifadus eraill.

Camau i’w cymryd i baratoi ar gyfer tywydd oer neu os rhagwelir tywydd oer

  • Darllenwch am symptomau hypothermia a deall y camau i’w cymryd os oes gennych chi neu rywun arall y symptomau hynny. Mae hypothermia yn argyfwng meddygol ac mae angen ei drin yn yr ysbyty. 
  • Trefnwch i gael eich offer gwresogi a choginio wedi’u gwirio gan beiriannydd cofrestredig Gas Safe i wneud yn siŵr eu bod yn gweithio’n ddiogel.
  • Gosodwch larwm carbon monocsid clywadwy sy’n bodloni Safonau Prydeinig neu Ewropeaidd (Nod Barcut BS neu EN 50291) i’ch helpu i’ch amddiffyn rhag dod i gysylltiad â lefelau uchel o garbon monocsid. Mae’r risg o wenwyn carbon monocsid o offer diffygiol yn cynyddu yn ystod y gaeaf. 
  • Cysylltwch â’ch cyflenwyr dŵr a phŵer i weld a ydych yn gymwys i gael eich rhoi ar y Gofrestr Gwasanaethau Blaenoriaeth – gwasanaeth cymorth am ddim sy’n helpu pobl mewn sefyllfaoedd bregus.
  • Os oes gennych lwydni neu leithder gartref, darganfyddwch beth sy’n achosi llwydni neu leithder a sut i fynd i’r afael ag ef. 
  • Trefnwch i gael eich brechu i helpu i leihau’r risg o afiechydon anadlol yn ystod y gaeaf. Cysylltwch â’ch fferyllydd neu feddyg teulu neu ewch i wefan y GIG i gael rhagor o wybodaeth am frechiadau tymhorol ac iechyd y gaeaf.
  • Cynlluniwch ymlaen llaw a gwiriwch fod gennych ddigon o feddyginiaeth a bwyd rhag ofn ei bod yn anoddach nag arfer gadael y tŷ. Gallech feddwl am bwy allai helpu i nôl bwyd a meddyginiaeth ar eich rhan pe na baech yn gallu gadael y tŷ – rhowch wybod iddynt efallai y bydd eu hangen arnoch. 
  • Paratowch eich cerbyd ar gyfer gyrru mewn tywydd oer. Mae’r RAC yn darparu cyngor ar yrru’n ddiogel yn yr eira.  
  • Ystyriwch bacio ychydig o eitemau hanfodol yng nghist eich car i wneud yn siŵr eich bod chi’n barod rhag ofn i chi fynd yn sownd mewn tywydd oer a gaeafol.

Mae gan yr Ymddiriedolaeth Arbed Ynni awgrymiadau ynghylch pethau y gallwch eu gwneud, gan gynnwys cyngor ar ffyrdd mwy effeithlon o wresogi eich cartref a gwella inswleiddio.

Camau y gallwch eu cymryd yn ystod cyfnod o dywydd oer

Camau y gallwch eu cymryd yn ystod cyfnod o dywydd oer

  • Gwiriwch y rhagolygon a’r rhybuddion tywydd, neu lawrlwythwch ap Rhagolygon Tywydd y Swyddfa Dywydd lle gallwch greu rhybuddion ar gyfer eich ardal. Rhowch sylw arbennig i unrhyw Rybuddion Tywydd Garw Cenedlaethol neu Rybuddion Iechyd Tywydd Oer sy’n cwmpasu eich ardal, a gweithredu ar unrhyw gyngor a roddir. 
  • Sicrhewch fod teulu, ffrindiau a chymdogion a allai fod mewn mwy o berygl o fynd yn sâl yn ymwybodol o gamau i gadw eu hunain yn ddiogel, ac yn eu dilyn. Os ydych chi’n poeni am iechyd rhywun arall, cysylltwch â’ch fferyllydd lleol, eich meddyg teulu neu GIG 111, a fydd yn gallu cynnig cyngor a chefnogaeth.
  • Cefnogwch y rhai a allai fod angen help ychwanegol trwy holi sut maen nhw’n teimlo, a chynnig cymorth ymarferol (e.e., help i gael bwyd neu feddyginiaeth) os yn bosibl.
  • Cadwch eich cartref yn gynnes – ceisiwch wresogi ystafelloedd rydych chi’n treulio’r rhan fwyaf o amser ynddynt, fel yr ystafell fyw neu’r ystafell wely, i o leiaf 18°C.
  • Cadwch eich ffenestri ar gau, yn enwedig yn y nos a lleihau drafftiau lle bynnag y bo modd. 
  • Gwnewch yr hyn y gallwch i gadw’n egnïol, dan do. 
  • Gwisgwch sawl haen o ddillad tenau yn hytrach nag un haen drwchus. 
  • Gwisgwch esgidiau gyda gafael da i osgoi llithro a chwympo ar arwynebau llithrig neu rewllyd pan fyddwch allan yn crwydro. 

Darllenwch gyngor ar sut i yrru neu feicio’n ddiogel mewn tywydd oer.

Mae tudalennau WeatherReady y Swyddfa Dywydd  yn darparu cyngor tymhorol wedi’i ddiweddaru’n rheolaidd.

Cymorth ychwanegol

Mae’r llywodraeth wedi cyhoeddi  awgrymiadau arbed ynni i helpu i arbed arian ar filiau. Mae grantiau, budd-daliadau a ffynonellau cyngor ar gael i’ch helpu i wneud eich cartref yn fwy effeithlon o ran ynni, gwella eich gwresogi neu helpu i reoli biliau ynni. 

Os ydych chi’n ei chael hi’n anodd gwresogi eich cartref yn ariannol, gallwch geisio cymorth ariannol. Mae yna hefyd fesurau cymorth ar waith i helpu gyda chostau byw, yn enwedig i’r rhai ar incwm isel. Er enghraifft, os ydych chi’n hawlio budd-daliadau penodol neu gredydau treth, efallai y byddwch yn gymwys i gael taliad ychwanegol gan y llywodraeth i helpu gyda chostau byw. Mae gan Ofgem wybodaeth am gymorth a allai fod ar gael os na allwch fforddio eich biliau ynni; yn ogystal â gwybodaeth i ddefnyddwyr mesuryddion rhagdalu a’r rhai sy’n cael eu symud i fesuryddion rhagdalu heb ganiatâd yr aelwyd oherwydd dyled; a gwybodaeth am gael mesurydd clyfar.

Rhagor o wybodaeth ac adnoddau

Mae rhagor o gyngor ar sut i gadw’n iach yn ystod y gaeaf, gan gynnwys brechiadau tymhorol ar gael ar wefan y GIG. 

I gael cyngor iechyd cyhoeddus ar gyfer tywydd oer yng Nghymru, ewch i Iechyd Cyhoeddus Cymru. Am gyngor yn yr Alban, ewch i Amddiffyn eich cartref rhag eira a rhew (ready.scot).

I gael cyngor ar iechyd y cyhoedd yn Lloegr, ewch i dudalen Asiantaeth Diogelwch Iechyd y DU: “Cadw’n Gynnes ac yn Iach: Aros yn Ddiogel mewn Tywydd Oer.” Mae’r dudalen hon yn cynnig fersiwn hawdd ei darllen, fideo Iaith Arwyddion Prydain, poster gydag argymhellion allweddol, a chyfieithiadau o’r canllawiau mewn 11 iaith.

Mae gwefan y Swyddfa Dywydd yn cynnwys cyngor ar sut i gael eich cartref a’ch eiddo yn barod ar gyfer y gaeaf a chadw’ch cartref yn gynnes yn ystod y gaeaf.

Mae Age UK yn cynhyrchu gwybodaeth a chyngor ar gostau byw. Defnyddiwch eu gwefan neu ffoniwch 0800 169 6565 a dyfynnwch ‘WINTER’.

Darganfyddwch pa wasanaethau lleol gaiff eu tarfu gan dywydd garw trwy nodi’ch cod post.

In this section