Sychder
Mae pob sychder yn wahanol, a bydd natur sychder, ei amseriad a’i effeithiau ar yr amgylchedd, amaethyddiaeth, busnes, cyflenwad dŵr cyhoeddus a phobl yn amrywio. Gall rhai achosion o sychder achosi problemau i gynhyrchu cnydau, a gall eraill arwain at bryderon gan gwmnïau dŵr am gyflenwadau dŵr i’w cwsmeriaid. Mae rhai achosion o sychder yn fyr ac yn ddwys, wedi’u hachosi gan haf poeth, sych. Mae eraill yn hir ac yn cymryd amser i ddatblygu dros sawl tymor o law is na’r cyfartaledd.
Pwy sydd fwyaf mewn perygl?
Pan fydd sychder yn cyd-fynd â thon wres, gall effeithiau iechyd gynnwys dadhydradu, mwy o drosglwyddo clefydau heintus ac iechyd meddwl gwael. Mae pawb mewn perygl o ddadhydradu mewn tymheredd poeth. Rhai o’r grwpiau a allai fod fwyaf mewn perygl yw:
- Oedolion hŷn.
- Babanod a phlant ifanc.
- Pobl â chyflwr cronig difrifol.
- Pobl â phroblemau iechyd meddwl difrifol neu ar feddyginiaethau penodol.
- Pobl sy’n gorfforol egnïol yn yr awyr agored.
- Pobl ddigartref.
Camau i’w cymryd yn ystod sychder
- Daliwch ati i yfed digon o ddŵr i aros yn hydradedig a pharhau i olchi’ch dwylo a chynnal hylendid.
- Os bydd tarfu neu newidiadau i gyflenwadau dŵr yn digwydd, cysylltwch â’ch cwmni dŵr i roi gwybod iddynt. Darllenwch gyngor ar beth i’w wneud yn ystod toriad yn y cyflenwad dŵr.
- Gall sychder leihau llif afonydd a gostwng lefelau mewn llynnoedd gan eu gwneud yn fwy peryglus, felly dylech ddarganfod beth sy’n digwydd yn eich ardal leol cyn i chi ymgymryd â gweithgareddau fel nofio neu blymio.
Camau i’w cymryd i arbed dŵr mewn sychder
- Caewch dapiau pan fyddwch chi’n brwsio’ch dannedd, eillio, neu olchi eich dwylo, gan y gall hyn wastraffu hyd at 6 litr o ddŵr y funud.
- Ystyriwch gael cawod yn lle bath.
- Ceisiwch beidio â golchi’ch car cymaint neu ddefnyddio bwced os oes rhaid i chi ei olchi, yn hytrach na phibell ddŵr.
- Peidiwch ag arllwys dŵr i lawr y draen os oes defnydd arall iddo, fel dyfrio planhigion.
- Yn yr ardd, defnyddiwch gan dyfrio yn lle pibell ddŵr a gosodwch gasgen ddŵr os gallwch chi i ddal glaw.
- Defnyddiwch eich peiriant golchi a’ch peiriant golchi llestri dim ond os oes gennych lwyth llawn a defnyddiwch y modd eco os yw ar gael, sy’n defnyddio llai o ddŵr ac yn arbed ynni.
- Gwiriwch eich toiled ac offer cartref eraill am ollyngiadau – gall y rhain weithiau ddigwydd heb sylwi.
- Gosodwch ddyfais arbed dŵr yn eich seistern toiled. Mae sisternau hŷn yn defnyddio cymaint â 13 litr wrth fflysio, tra bod modelau modern cyfredol yn defnyddio 6 litr wrth fflysio neu lai.
- Edrychwch ar eich newyddion lleol a gwefan eich cwmni dŵr yn rheolaidd am gyngor a gwybodaeth am argaeledd dŵr yn eich ardal a’r camau rheoli dŵr sydd mewn grym, gan gynnwys camau y gallwch eu cymryd i helpu.
- Efallai y bydd cwmnïau dŵr yn dewis gorfodi Gwaharddiadau Defnydd Dros Dro, neu waharddiadau pibellau dŵr, i helpu i arbed dŵr. Os oes gwaharddiad pibellau dŵr ar waith lle rydych chi’n byw, ni allwch ddefnyddio pibell ddŵr wedi’i chysylltu i’ch prif gyflenwad dŵr ar gyfer pethau fel dyfrio’ch gardd, llenwi pwll padlo neu olchi eich car. Darganfyddwch fwy am waharddiadau pibellau dŵr a beth maen nhw’n ei olygu i chi.
Rhagor o wybodaeth ac adnoddau
Mae adroddiadau misol ar y sefyllfa ddŵr ac adroddiadau wythnosol ar lawiad a llif afonydd ar gyfer Lloegr yn cael eu cyhoeddi gan Asiantaeth yr Amgylchedd.
Mae Asiantaeth Diogelwch Iechyd y DU yn cyhoeddi cyngor iechyd cyhoeddus ar sut i amddiffyn eich hun rhag canlyniadau iechyd posibl sychder.
Am gyngor tymhorol sy’n cael ei ddiweddaru’n rheolaidd, ewch i dudalennau WeatherReady y Swyddfa Dywydd.
Dysgwch fwy am gynllunio a rheoli sychder yng Nghymru.