Gwirfoddoli a helpu eraill

Mae’r wybodaeth ar y dudalen hon yn ymwneud â sut rydych chi’n chwarae eich rhan trwy gefnogi’ch cymuned cyn, yn ystod ac ar ôl argyfwng.

Ni waeth pa alluoedd sydd gennych, faint o amser sydd gennych i’w gynnig, neu os nad ydych erioed wedi gwirfoddoli o’r blaen, efallai y bydd ffyrdd y gallwch chi helpu.

Gallech chwarae eich rhan yn eich cymuned trwy:

Ddod i adnabod eich cymdogion i ddeall pa gymorth y gallai fod ei angen arnoch chi ac arnyn nhw mewn argyfwng, a sut i gael mynediad at y cymorth hwnnw.
Siarad â’ch teulu, ffrindiau a chymdogion am baratoi ar gyfer argyfwng, a chadw llygaid arnynt pan fydd argyfwng yn digwydd i weld a oes angen cymorth arnynt.
Gwirio am alwadau am gymorth gan eich cyngor lleol neu elusennau lleol a grwpiau cymunedol pan fydd argyfwng yn digwydd.
Ymuno neu gefnogi grŵp gwirfoddoli neu gymunedol lleol cyn i argyfwng ddigwydd.

Mae rhai cynlluniau gwirfoddoli yn benodol i rai argyfyngau ac eraill yn fwy cyffredinol – ond gellid galw arnynt mewn argyfwng. Dylech gefnogi eich cymuned mewn ffyrdd sy’n ystyrlon ac yn briodol i chi.

Cam syml y gallwch ei gymryd i baratoi eich ffrindiau, aelodau o’ch teulu a’ch cymdogion ar gyfer argyfyngau yw siarad am y cyngor yn yr adran paratoi ar gyfer argyfyngau ar y wefan hon. Mae helpu eraill i ymgymryd â rhai o’r camau a nodir yn ffordd hawdd o gymryd rhan a pharatoi.

Pan fydd argyfwng yn digwydd, mae’n debygol y bydd y bobl o’ch cwmpas hefyd yn cael eu heffeithio.

Dewch i adnabod eich cymdogion – efallai y bydd angen cymorth arnynt (neu chi) yn ystod argyfwng. Efallai y bydd gennych chi neu’ch cymdogion sgiliau gwerthfawr e.e. cymorth cyntaf neu ieithoedd a allai fod yn ddefnyddiol gwybod amdanynt mewn argyfwng.
Cyfnewidiwch fanylion cyswllt gyda chymdogion ac ystyried creu grŵp negeseuon gwib neu rwydwaith cymdeithasol ar-lein caeedig arall ar gyfer eich stryd neu adeilad – gall y rhain fod yn ffynhonnell bwysig o wybodaeth a chefnogaeth yn ystod argyfwng.
Gwnewch gynllun i gadw llygaid ar bobl a allai fod angen help os bydd argyfwng yn digwydd, yn enwedig os yw’r pŵer yn diffodd.
Peidiwch ag anghofio bod gan rai o’ch cymdogion anghenion meddygol ychwanegol, yn newydd i’r ardal, ddim yn gallu defnyddio’r rhyngrwyd neu dechnoleg yn dda, neu efallai nad ydynt yn siarad neu’n darllen Saesneg yn dda. Efallai y bydd angen cadw llygaid arnynt (yn bersonol) yn ystod argyfwng, neu efallai y bydd angen help ychwanegol arnynt i baratoi. Cofiwch, pan fydd tarfu, efallai na fydd eu gofalwyr arferol neu aelodau o’u teulu yn gallu cadw llygaid arnynt.

Cyfeiriadur Gwirfoddoli

Gall unrhyw un chwarae eu rhan a helpu eu cymuned.

Mae pob gwirfoddolwr yn wahanol ac mae ganddynt sgiliau gwahanol, ond mae pob un ohonynt yn hanfodol ar gyfer cefnogi cymunedau.

Bydd y wybodaeth yn y Cyfeiriadur Gwirfoddoli yn eich helpu i ddod o hyd i gyfle gwirfoddoli sy’n gweddu i’ch diddordebau a’ch sgiliau.

Mae gan rai o’r sefydliadau a restrir isod gyfleoedd ledled y DU, ond mae rhai yn Lloegr yn unig. I ddarganfod mwy am wirfoddoli yng Nghymru, yr Alban neu Ogledd Iwerddon, chwiliwch ar-lein neu ewch i:

Cefnogwch eich grwpiau cymunedol lleol

Mae grwpiau gwirfoddol a chymunedol lleol yn cynnig cefnogaeth i’w cymunedau hyd yn oed pan nad yw argyfwng yn digwydd. Trwy eu gwaith maent yn helpu i adeiladu cysylltiadau a rhwydweithiau sy’n gallu cefnogi pobl pan fydd y gwaethaf yn digwydd. Yn ystod argyfwng, gall grwpiau cymunedol gefnogi pobl yr effeithir arnynt.

Efallai bod gennych yr amser a’r sgiliau a allai helpu’ch grŵp cymunedol lleol gyda’u gwaith. Efallai yr hoffech chi ddysgu sgiliau newydd a chysylltu ag eraill yn eich cymuned.

Os na allwch ymrwymo i ymuno â grŵp neu wirfoddoli rheolaidd, gallech wneud eich grŵp cymunedol lleol yn ymwybodol o unrhyw sgiliau neu adnoddau sydd gennych a allai helpu – er enghraifft, os ydych chi’n hyfforddi cymorth cyntaf, yn berchen ar 4×4, yn meddu ar sgiliau digidol neu reoli prosiectau, neu os byddech chi’n hapus i gefnogi gyda gweithgareddau risg isel yn ystod argyfwng.

Gallwch ddod o hyd i elusen leol drwy’r sefydliadau a restrir yma.

Mae gan y Cyngor Cenedlaethol ar gyfer Mudiadau Gwirfoddoli fap rhyngweithiol o ganolfannau gwirfoddoli lleol yn Lloegr a all eich helpu i ddod o hyd i gyfle i wirfoddoli.
Mae aelodau’r Gymdeithas Genedlaethol ar gyfer Gweithredu Gwirfoddol a Chymunedol yn cefnogi elusennau lleol ac yn cysylltu pobl â chyfleoedd gwirfoddoli ledled Lloegr. Dewch o hyd i’ch aelod NAVCA lleol.
Mae DoIT yn gronfa ddata genedlaethol o gyfleoedd gwirfoddoli.
Mae Reach Volunteering yn wefan ar gyfer gwirfoddolwyr sydd â sgiliau penodol – fel cyfrifeg, marchnata, y gyfraith, rheoli, mentora neu TG.
Efallai y bydd gan eich cymuned grŵp cymorth Gwarchod Cymdogaeth neu grŵp cymorth preswylwyr arall. Gallant eich helpu i ddod i adnabod y bobl sy’n byw yn agos atoch a gallant greu cymdogaethau a chymunedau mwy diogel, mwy cysylltiedig. Gallech ystyried sefydlu un os nad oes un yn bodoli.
Siaradwch â’ch siop elusen ar y stryd fawr leol, clybiau chwaraeon lleol, grwpiau cymorth anabledd, grwpiau sy’n seiliedig ar ffydd a mannau addoli, grwpiau diwylliannol neu grwpiau diddordeb eraill, i weld a oes ffyrdd y gallwch gymryd rhan.
Darganfyddwch fwy am wirfoddoli gydag elusen neu sefydliad gwirfoddol, gan gynnwys eich hawliau fel gwirfoddolwr.

Gwirfoddoli o ran parodrwydd ac ymateb i argyfwng

Mae rhai grwpiau cymunedol a gwirfoddolwyr yn cynllunio ac yn paratoi ar gyfer argyfyngau, ac yn aml yn gweithio gydag ymatebwyr brys i gael help i’r rhai sydd ei angen fwyaf.

Gallai hyn fod trwy grŵp gweithredu a arweinir gan y gymuned neu sefydliad gwirfoddol cenedlaethol sy’n darparu gwasanaethau lleol neu ranbarthol.

Mae gan rai grwpiau gynlluniau y gallwch chi fod yn rhan ohonynt. Pan fydd argyfwng yn digwydd, gellid gofyn i chi gefnogi’ch cymuned (os yw’n ddiogel gwneud hynny) a helpu pobl yn eich ardal.

Mae yna sefydliadau cenedlaethol arbenigol sy’n gweithio gyda gwirfoddolwyr i baratoi, ymateb ac adfer o argyfyngau lleol a chenedlaethol, fel y rhai a restrir isod.

Mae gan Communities Prepared fap rhyngweithiol lle gallwch ddod o hyd i rai grwpiau Gwirfoddolwyr Argyfwng Cymunedol a Warden Llifogydd.
Mae’r Groes Goch Brydeinig yn sefydliad a arweinir gan wirfoddolwyr sy’n gweithio i gefnogi pobl yn y DU a ledled y byd mewn cyfnod o argyfwng. Mae ganddo amrywiaeth o rolau gwirfoddoli gan gynnwys ymateb brys a chodi arian.
Mae REACT yn sefydliad ymateb i argyfwng a chrisis sy’n gweithio yn y DU a ledled y byd. Mae eu Gwirfoddolwyr Ymateb wedi’u hyfforddi i ymateb i argyfyngau fel llifogydd a thoriadau pŵer.
Mae Ambiwlans Sant Ioan yn sefydliad cymorth cyntaf a chymorth meddygol sy’n ymroddedig i achub bywydau a chadw cymunedau’n ddiogel. Mae eu gwirfoddolwyr yn cyflawni amrywiaeth o rolau gan gynnwys gofal clinigol, criw ambiwlans brys a chymorth cyntaf digwyddiadau.
Air Ambulances UK yw’r corff aelodaeth ar gyfer yr 21 elusen ambiwlans awyr yn y DU. Bydd eu gwefan yn eich cyfeirio at eich elusen ambiwlans awyr leol. Mae gwirfoddolwyr yn cyflawni rolau fel codi arian, codi ymwybyddiaeth y cyhoedd a mecaneg.
Mae 4X4 Response UK yn cynrychioli ac yn cefnogi grwpiau ymateb 4X4 lleol ledled y DU. Mae’r grwpiau yn darparu cymorth logistaidd i ardaloedd yn ystod tywydd garw neu drychinebau eraill. Mae gwirfoddolwyr yn defnyddio eu cerbydau 4×4 eu hunain ochr yn ochr ag offer arbenigol i gyrraedd pobl yn eu hamser o angen.
Mae RAYNET-UK yn gorff cenedlaethol o weithredwyr radio amatur sydd i gyd wedi addo darparu cyfathrebu mewn amseroedd o argyfwng. Mae RAYNET yn cynnwys rhwydwaith cenedlaethol o grwpiau lleol, sy’n cysylltu â gwasanaethau brys, awdurdodau lleol ac asiantaethau gwirfoddol eraill a allai fod yn rhan o’r ymateb rheoli integredig i argyfyngau sifil mawr.

Chwilio ac Achub

Mae yna amrywiaeth o sefydliadau sy’n cefnogi ymatebwyr brys i ddod o hyd i bobl a’u hachub mewn argyfwng. Gallwch ddarganfod mwy am eu cyfleoedd gwirfoddoli trwy ymweld â’u gwefannau.

Mae Gwasanaeth Achub Gwylwyr y Glannau yn cynnwys gwirfoddolwyr ac mae’n rhan o Wylwyr y Glannau EF. Mae eu swyddogion achub gwylwyr y glannau gwirfoddol yn cyflawni gwasanaethau fel achub pobl sydd wedi’u trapio, chwilio am bobl ar goll a darparu cymorth i’r gwasanaethau brys yn ystod argyfyngau fel llifogydd.
Mae criwiau bad achub y Sefydliad Badau Achub Cenedlaethol Brenhinol yn achub pobl mewn trafferthion ar y môr. Mae eu gorsafoedd badau achub yn dibynnu ar wirfoddolwyr i gyflawni eu gwasanaeth achub bywydau. Mae rolau gwirfoddol yn cynnwys criw gorsaf bad achub, achubwyr bywyd ac addysg diogelwch dŵr.
Mae’r Gymdeithas Badau Achub Annibynnol Genedlaethol yn darparu rhestr o 50 o sefydliadau badau achub annibynnol sy’n achub pobl ar y môr. Mae rolau gwirfoddol eu haelodau yn cynnwys criw bad achub a chriw ar y glannau sy’n cynnal a chadw offer.
Mae’r Gymdeithas Achub Bywyd Frenhinol yn darparu gwasanaethau diogelwch ac achub dŵr mewn ystod eang o ddigwyddiadau dŵr agored. Mae eu gwirfoddolwyr yn darparu gwasanaeth diogelwch gan gynnwys achubwyr bywyd a chymorth cyntaf, yn ogystal â chymorth lles fel arlwyo ar gyfer y criw a chynnal a chadw citiau.
Mae Surf Life Saving GB yn darparu gwirfoddolwyr hyfforddedig iawn i ymgymryd â phatrolau ar draethau, gan helpu i gadw ein traethau yn ddiogel, yn ogystal â thimau chwilio ac achub mewn ymateb i lifogydd arfordirol. Mae gan Gymdeithas Achub Bywydau Syrffio Cymru fap i’ch helpu i ddod o hyd i glwb. Dyma’r sefydliad gwirfoddol mwyaf ar gyfer diogelwch y môr a gwaith achub yng Nghymru – eu nod yw atal colli bywydau drwy foddi.
Mae gan Achub Mynydd Cymru a Lloegr fap i’ch helpu i ddod o hyd i’ch tîm achub mynydd lleol. Mae’r timau hyn yn achub pobl sydd angen help ar fynyddoedd, bryniau a rhostiroedd. Mae eu gwirfoddolwyr yn achub, cynnal offer a chodi arian. Mae gan Scottish Mountain Rescue wefan i’ch helpu i ddod o hyd i’ch tîm lleol yn yr Alban a pha gyfleoedd allai fod ar gael i wirfoddoli a chefnogi eu gwaith.
Mae gan Lowland Rescue UK fap i’ch helpu i ddod o hyd i’ch tîm achub iseldir lleol. Mae’r timau hyn yn cynnal gweithrediadau chwilio ac achub ar iseldiroedd ledled y DU. Mae’r timau achub hyn wedi’u staffio gan wirfoddolwyr hyfforddedig.
The British Cave Rescue Council yw’r corff cynrychioliadol ar gyfer achub tanddaearol gwirfoddol ar Ynysoedd Prydain. Nid yw timau achub ogofâu yn hyfforddi gwirfoddolwyr i ddefnyddio ogofâu: Mae hynny’n rhagofyniad i aelodau’r timau tanddaearol. Efallai y bydd cyfleoedd hefyd i wirfoddoli fel aelod o dîm nad yw’n danddaearol a darparu cefnogaeth gyda rolau hanfodol ar yr wyneb.

Gwasanaethau brys cyhoeddus

Mae gwasanaethau cyhoeddus yn darparu cymorth hanfodol i bobl ledled y DU. Mae ganddynt gyfleoedd ar gyfer gwaith gwirfoddol, wrth gefn ac ar alwad.

Byddwch yn cael eich cefnogi gyda hyfforddiant i ddysgu sgiliau newydd a dod yn rhan o dîm, gan helpu i wneud gwahaniaeth cadarnhaol yn eich cymuned.

Gallwch ddarganfod mwy am eu cyfleoedd gwirfoddoli trwy ymweld â’u gwefannau.

Mae Gwasanaethau ambiwlans yn darparu ystod o wasanaethau gan gynnwys ymateb i ddamweiniau ac argyfwng a thrafnidiaeth feddygol. Gall gwirfoddolwyr mewn gwasanaethau ambiwlans ddarparu cymorth i griw ambiwlans neu gael eu hyfforddi fel Ymatebwyr Cyntaf Cymunedol, sy’n cefnogi eu cymuned leol trwy fynychu galwadau brys cyn ambiwlans. Bydd eu gwefan yn eich cyfeirio at eich gwasanaeth ambiwlans rhanbarthol, lle gallwch chwilio am rolau gwirfoddoli yn eich ardal chi.
Mae Cwnstabliaid Arbennig yn swyddogion heddlu gwirfoddol, a elwir weithiau’n ‘specials’. Maent yn cymryd rhan yng ngwaith yr heddlu rheng flaen ac mae ganddynt yr un pwerau â swyddogion rheolaidd. Mae gwirfoddolwyr yn cael eu hyfforddi ac yn gweithio ochr yn ochr â’u heddlu lleol.
Mae diffoddwyr tân ar alwad yn cael eu hyfforddi a’u talu i fod yn barod i ymateb i argyfyngau. Dydyn nhw ddim yn staffio’r gorsafoedd tân 24 awr y dydd fel diffoddwyr tân llawn amser ond maen nhw’n cael eu galw pan fydd eu hangen.

Cookies on Byddwch yn Barod